» » » Hoe vaak voel jij je schuldig?

Hoe vaak voel jij je schuldig?

Geplaatst in: Uncategorized | 2

De reactie die ik vaak krijg als ik opper dat iemand zelf (ook) verantwoordelijkheid heeft in een situatie is: ‘Ow ja, nu is het zeker mijn schuld’. Voor veel mensen zit er dus weinig verschil tussen die twee begrippen. Toch zit er een groot verschil tussen die twee. We ervaren schuld over het algemeen als onprettig en voorkomen het het liefst. Dit is erop gericht je bij de groep te houden en de groepsregels niet te overtreden en is dus ook zeker helpend. Tegelijkertijd houdt het ons gevangen in oud gedrag en is het moeilijk los te komen van dit schuldgevoel. Verantwoordelijkheid is voornamelijk een intern proces.

Je schuldig voelen

Wanneer voel je je eigenlijk schuldig? Van mezelf ken ik schuld voornamelijk als ik iets gedaan heb wat verbinding met anderen verbreekt. Dit zegt niet meteen dat ik ook verantwoordelijk ben voor de situatie maar het is wel een rode vlag over dat er iets mis gaat in mijn verbinding met diegene. Zo was laatst iemand in de veronderstelling dat ik met haar samen zou reizen terwijl dit niet het geval was. Ze was daar teleurgesteld over en ik ervaarde door die teleurstelling schuld. Een voordeel van je schuldig voelen is dus dat je je vervolgens kan afvragen hoe je kan bijdragen aan het opnieuw verbinden met diegene.

De schuld krijgen / geven

Regelmatig krijgen we de zwarte(of regenboog-) piet toegespeeld van iemand(of van onszelf), meestal vanuit een emotie. We kunnen de piet aanpakken en dan zitten we weer in het schuldgevoel. We kunnen ons ook beseffen dat de zwartepiet een ‘tragische uiting van onvervulde behoefte’ is zoals Marshall Rosenberg  het noemt. We zijn niet verantwoordelijk voor de emotie en behoefte van de ander dus hoeven ons daar ook niet schuldig over te voelen. We kunnen de zwartepiet wel verwelkomen met empathie en proberen te horen welke behoefte van de ander op dat moment niet vervuld werd. Zonder daarin te gaan uitleggen of verdedigen waarom we doen wat we deden.

Verantwoordelijkheid nemen

Schuld wordt dus meestal gegeven door iets wat er gebeurd of gezegd word. Verantwoordelijkheid nemen is een intern proces. Het is als eerst erkennen dát je iets hebt gedaan en vervolgens toets je dit aan je eigen set van normen en waarden. Vervolgens kan je een nieuwe strategie kiezen die beter past bij jouw normen en waarden.

Zo besefte ik laatst dat ik regelmatig ‘uit tune’ en niet meer luister naar iemands verhaal. Dit staat haaks op mijn wens tot verbinding en samenzijn. Mijn voornemen nu is dus of te kiezen om te luisteren of aan te geven dat ik niet wil/kan luisteren op dat moment.

Aangeven dat ik niet wil of kan luisteren op een bepaald moment kan natuurlijk weer een zwartepiet opleveren: ‘Ik kan ook nooit mijn verhaal aan je kwijt, je bent alleen maar met jezelf bezig’. Dit dan weer met empathie ontvangen kan heel lastig zijn maar houd je uit het schuldgevoel.

Wat opvallend is is dat op het moment dat je echt verantwoordelijkheid neemt, je schuldgevoel meteen weg is. Er is misschien nog een gevoel van rouw dat het zo is gegaan als dat het ging maar daar blijft het bij.

Als je enorme hoeveelheden spijt ervaart maakt je jezelf slachtoffer van de situatie. Jij voelt je namelijk kut om iets wat je iemand anders hebt ‘aangedaan’. Je bent dan nog niet klaar met verantwoordelijkheid nemen. Dit is lastig te beschrijven maar kan je eigenlijk alleen maar zelf ontdekken. Volle verantwoordelijkheid geeft rust. Zolang je geen rust ervaart is er meer!

Dus kort samengevat:

  • Je schuldig voelen is een aanwijzing voor verlies van verbinding. Kijk wat je aandeel hierin is en onderzoek hoe je de verbinding kan herstellen(als je dat wilt).
  • Zwarte pieten hoef je niet aan te nemen. Je kan ze wel met empathie ontvangen.
  • Verantwoordelijkheid kan je alleen nemen en is een intern proces.
  • Bij volle verantwoordelijkheid is er geen spijt of schuldgevoel meer.
  • Als er nog spijt of schuld is, is er meer om verantwoordelijkheid voor te nemen.

Wat zijn jullie ervaringen met schuldgevoel? Wanneer ervaren jullie het? Is er een situatie waarin schuld voor jou een grote rol speelt? Ik wil jullie verhalen graag horen en ik kan je misschien helpen met helderheid krijgen. Als het te persoonlijk is om publiek te delen kan je het me ook mailen: jorivelthoven@gmail.com.

2 Reacties

  1. ben van 't ende
    | Beantwoorden

    Heyla,

    Goed dat je hier over schrijft. Het is mooi dat je schuldgevoel en verbinding samen noemt. Het is lastig niet iemand anders gevoel over te nemen als diegene zich rot voelt door jou. Zo belde mijn moeder (82) me laatst verontwaardigt met de vraag of er iets was. Ik had haar toch tijdens een verjaardag de hele avond genegeerd. Ik stel haar gerust dat dat niet met opzet was. Er waren zo veel mensen waar mee ik nog een praatje moest maken. Tegelijkertijd zeg ik haar ‘Laat het me volgende keer iets eerder weten joh. Ik had geen idee’.

    Een schuldgevoel is ook een hele primaire reactie. Als je meteen op dat gevoel in gaat zonder even de rust te nemen om te kijken waar je gevoel nu eigenlijk op gebaseerd is dan loop je zwaar het risico er de hele dag mee rond te lopen.

    Even diep adem halen en de rust in jezelf zoeken en niet de schuld.

    Fijne dag, Ben

    • Jori Velthoven
      | Beantwoorden

      Dank voor het delen Ben. het klopt dat haar perceptie vaak ook niet is hoe het in jouw ogen ging. En inderdaad, toch is het schuldgevoel er!

Geef een reactie